Normy zharmonizowane JTC 21
Stan na dziś
Co się wydarzyło: 6 października 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący nowego rozporządzenia o normalizacji, które ma zmodernizować europejski system norm. To projekt aktu, który trafia do procedury legislacyjnej.
Kontekst: Normy zharmonizowane dają produktom i usługom domniemanie zgodności z prawem UE – na tym mechanizmie opiera się też wykazywanie zgodności z wymogami AI Act dla systemów wysokiego ryzyka (art. 40 AI Act). Komisja wskazuje, że UE coraz trudniej polegać na normach dających domniemanie zgodności w nowych technologiach strategicznych, „takich jak AI, cyberbezpieczeństwo i baterie”. Główne kierunki projektu:
- skrócenie czasu opracowania normy o jedną trzecią,
- jaśniejsze zasady stosowania wspólnych specyfikacji,
- tymczasowe domniemanie zgodności dla niektórych nowych dokumentów technicznych,
- większy udział MŚP.
Materiały Komisji nie odnoszą się bezpośrednio do AI Act. CEN i CENELEC, europejskie organizacje normalizacyjne, skrytykowały projekt tego samego dnia, ostrzegając, że kilka jego elementów „grozi osłabieniem systemu, który ma usprawnić”, a kierowanie prac do innych organizacji prowadziłoby do dublowania, nie przyspieszenia.
Status: Wniosek legislacyjny Komisji; wymaga przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę. Okres przejściowy określi akt końcowy. Bez skutków prawnych do czasu przyjęcia.
Oś czasu — 3 wpisów
Co się wydarzyło: 6 października 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący nowego rozporządzenia o normalizacji, które ma zmodernizować europejski system norm. To projekt aktu, który trafia do procedury legislacyjnej.
Kontekst: Normy zharmonizowane dają produktom i usługom domniemanie zgodności z prawem UE – na tym mechanizmie opiera się też wykazywanie zgodności z wymogami AI Act dla systemów wysokiego ryzyka (art. 40 AI Act). Komisja wskazuje, że UE coraz trudniej polegać na normach dających domniemanie zgodności w nowych technologiach strategicznych, „takich jak AI, cyberbezpieczeństwo i baterie”. Główne kierunki projektu:
- skrócenie czasu opracowania normy o jedną trzecią,
- jaśniejsze zasady stosowania wspólnych specyfikacji,
- tymczasowe domniemanie zgodności dla niektórych nowych dokumentów technicznych,
- większy udział MŚP.
Materiały Komisji nie odnoszą się bezpośrednio do AI Act. CEN i CENELEC, europejskie organizacje normalizacyjne, skrytykowały projekt tego samego dnia, ostrzegając, że kilka jego elementów „grozi osłabieniem systemu, który ma usprawnić”, a kierowanie prac do innych organizacji prowadziłoby do dublowania, nie przyspieszenia.
Status: Wniosek legislacyjny Komisji; wymaga przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę. Okres przejściowy określi akt końcowy. Bez skutków prawnych do czasu przyjęcia.
12 lipca 2026 r. CEN-CENELEC zatwierdziło EN 18286 „AI Quality Management System for EU AI Act Regulatory Purposes" — pierwszy dokument z programu JTC 21 osiągający status zatwierdzonej normy europejskiej (opracowany na zlecenie standaryzacyjne Komisji M/613). Norma określa wymagania dla systemu zarządzania jakością obejmującego zarządzanie ryzykiem, nadzór ludzki, jakość danych i cyberbezpieczeństwo w cyklu życia systemu AI — operacjonalizując wymogi Art. 17(1) i pierwszego zdania Art. 11(1) AI Act. Zastrzeżenie kluczowe dla praktyki: domniemanie zgodności (presumption of conformity) powstaje dopiero z chwilą przywołania normy w Dzienniku Urzędowym UE, a to na dzień briefu jeszcze nie nastąpiło — zatwierdzenie przez CEN-CENELEC i publikacja normy to warunek konieczny, ale nie wystarczający.
Rada Techniczna CEN-CENELEC (14–16 października 2025) zdecydowała przyspieszyć prace nad normami zharmonizowanymi dla AI Act — nowe normy (w ramach mandatu M/593 i jego uzupełnienia M/613) mają być publikowane bezpośrednio po pozytywnym głosowaniu roboczym (tzw. Enquiry vote), bez dodatkowego głosowania formalnego. Celem jest komplet norm gotowy do czwartego kwartału 2026. Jedna z kluczowych norm w tym pakiecie to prEN 18286 — system zarządzania jakością (QMS) dostosowany do wymogów AI Act, którego publikacja jest spodziewana w 2026 roku.
Ważne zastrzeżenie: samo opracowanie normy nie daje jeszcze domniemania zgodności z AI Act. Żeby normy zaczęły działać jako dowód spełnienia wymogów, muszą zostać formalnie przywołane w Dzienniku Urzędowym UE (OJEU) — co na dzień briefu jeszcze nie nastąpiło.
Co to znaczy w praktyce: do czasu przywołania w OJEU stosowanie się do tych norm (nawet w wersji roboczej) można traktować jako dobrą praktykę, ale nie jako formalny dowód zgodności z AI Act.